Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yerli teknoloji vurgusu: Bakan Kacır’ın bütçe sunumuna Togg ve ASELSAN damga vurdu

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesini görüşmek üzere AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, makam aracı olarak kullandığı Togg ile TBMM’ye geldi. Bakan Kacır’a Bakan Yardımcıları Çetin Ali Dönmez, Oruç Baba İnan, Zekeriya Çoştu ile Muhammet Kasım Gönüllü de Togg araçlarıyla eşlik etti. Yeni Parti milletvekilleri üzerinde ‘Sanayide ve teknolojide gerilemenin siyasi sorumlusu’ başlıklı dövizle toplantıya katıldı. Bakan Kacır, bütçe salonunda önünde bulunan ASELSAN’ın geliştirdiği kalp-akciğer makinesi ile Türkiye’nin Ay görevi için hazırlanan araç modelini milletvekillerine tanıttı.

Bakan Kacır, ardından bakanlığın 2027 yılı bütçesine ilişkin sunum yaptı. Bakan Kacır, küresel ekonominin dayanıklılığının sınandığı bir dönemden geçildiğini ve yaşanan savaşlar nedeniyle enerji ile ham madde arzında ciddi aksamalara yol açtığını belirtti. Bakan Kacır, “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde inşa ettiğimiz güçlü sanayi altyapısı, geliştirdiğimiz teknolojik kabiliyet ve çeşitlendirdiğimiz ihracat kapasitesi, ülkemizin küresel sınamalara karşı dayanıklılığını artırdı. 24 çeyrektir kesintisiz sürdürdüğümüz büyümede yatırımların ve verimlilik artışının belirleyici rol oynaması, üretimi esas alan kalkınma politikalarımızın sonucudur. İmalat sanayi katma değerimiz, son bir yılda yüzde 9,7 artarak 259 milyar dolara yükseldi. 2026 yılı için öngörülen 3,3 puan büyümeye 1,2 puanlık katkının Toplam Faktör Verimliliği artışından kaynaklanmasını bekliyoruz. Küresel tedarik zincirlerinde büyük kırılmaların yaşandığı pandemiden bu yana imalat sanayi üretimimiz düşük teknolojide yüzde 9,6, orta-düşük teknolojide yüzde 27,7, orta-yüksek teknolojide yüzde 47,9, yüksek teknolojide ise yüzde 87,5 arttı. Ticari araç, otobüs, beyaz eşya, güneş paneli, çelik, ferrokrom, ahşap levha ve çimento üretiminde Avrupa’da lideriz. Alüminyum, seramik, plastik mamul, motorlu taşıt ve rüzgar türbinlerinde Avrupa’nın önde gelen üreticileri arasındayız. Yılda 283,7 milyar dolar ihracatla rekor kırdık. Yüksek ve orta-yüksek teknolojili ihracatın payı yüzde 44,2 ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı” diye konuştu.

2002 yılında 1,2 milyar dolar olan kapsamlı Ar-Ge harcamalarını 24,8 milyar dolara yükselttiklerini ve Ar-Ge harcamalarını 45 kat artışla 16,1 milyar dolara yükselttiklerini kaydeden Bakan Kacır, “Desteklediğimiz bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezinde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescillendi. Ar-Ge teşviklerimizden yararlanan proje sayısı 247 bine erişti. Ar-Ge faaliyetlerine vergi teşviğimiz 2025’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar lirayı aştı. Türkiye’yi yüksek teknoloji yatırımları için cazibe merkezi haline getirdik. Devlet teşviklerinden yararlanan imalat sanayi yatırımlarında yüksek ve orta-yüksek teknolojili sektörlerin payı 2002’de yüzde 19 iken bu yıl yüzde 47’ye erişti. HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programıyla ülkemize ileri teknolojide kazanımlar sağlayacak yatırımlara etkin teşvikler sunuyoruz. Batarya, elektrikli araç, güneş hücresi, rüzgar türbinleri, çip, savunma teknolojileri, veri merkezleri, yapay zeka, endüstriyel robotik üretimine ve büyük ölçekli Ar-Ge merkezi kurulumuna yönelik çağrılarımızla Türkiye’nin ileri teknoloji üretim gücünü yükseltiyoruz” dedi.

Bakan Kacır, teşvik belgeli imalat sanayi yatırımlarını hızlandırmak amacıyla yatırım tutarı 613 milyar lirayı aşan 168 projenin önünü açtıklarını ve Teknoloji Hamlesi Programıyla proje büyüklüğü 192 milyar lira olan 213 projeyi desteklediklerini ifade etti. Togg ile ilgili gelişmeleri paylaşan Bakan Kacır, “Son bir yılda 55 bin, bugüne kadar 130 binden fazla Togg yollara çıktı. 2027 yılında T6X modelinin üretime başlamasıyla Togg’un kullanıcı kitlesinin daha da genişlemesini hedefliyoruz. Sunduğumuz desteklerle ülke genelinde elektrikli araç şarj bağlantısı sayısını 48 bin 900’e ulaştırdık. Kalp-akciğer makinesinden yapay zeka destekli yoğun bakım monitörüne, saatte 250 kilometre hıza sahip elektrikli trenden Seviye 4 otonom otobüse, endüstriyel robottan sivil helikoptere artık her alanda teknoloji üreten bir ülkeyiz. Rekabet Öncesi İş Birliği Programımızla Ar-Ge ekosistemimizin kabiliyetlerini ortak hedeflerde buluşturuyoruz. Beyaz eşya ve otomotive yönelik özgün mikrodenetleyici, izolasyon çipi ve sürücü çiplerinin tasarımını yerlileştirdik. Yakın yörünge uydularında yer gözlem ve uzaktan algılama uygulamaları geliştiriyoruz. Yapay zeka destekli yerli navigasyon uygulamamızı önümüzdeki yıl hayata geçireceğiz” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’nin 2002 yılında yaklaşık 9 bin olan bilimsel yayın sayısı ile dünyada 22’ini sırada olduğunu hatırlatan Bakan Kacır, uygulanan politikalar sayesinde yayın sayısının 66 bine yükselerek Türkiye’nin 13’ünü sıraya çıktığını söyledi. Dijital dönüşüm politikalarını anlatan Bakan Kacır, “Türkiye yapay zekada öncü ülkeler arasında yerini alıyor. Ulusal süper bilgisayar altyapımızdaki yüksek hesaplama kapasitesinden bugüne dek 9 bin araştırmacımız yararlandı. 54 kübit işlemci gücüne sahip kuantum bilgisayarımızı 2027 yılında devreye alacağız. Dijital Avrupa EuroHPC Ortak Girişimiyle araştırmacılarımız ve girişimlerimiz, Avrupa’nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesinden ücretsiz faydalandı. Eğitim ve yarışma programlarımızla şimdiye dek 82 bin üniversite öğrencisine yapay zeka yetkinlikleri kazandırdık. Teknogirişimlerin yapay zeka araçlarına erişimi için 5 milyon liraya kadar faizsiz finansman sunuyoruz. 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planımızı açıkladık. 2 yılda en az 5 milyon vatandaşımıza yapay zeka okuryazarlığı eğitimi vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz. En az 2 bin kamu veri setini Ulusal Veri Kütüphanesi’nde erişime açacağız. Veri merkezlerimizin toplam kurulu gücünü en az 1 gigavata ulaştıracağız. Veri merkezi ve bulut bilişim altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının gerçekleşmesini sağlayacağız” ifadelerini kullandı.

Bakan Kacır, savunma sanayi alanında 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda 100 binden fazla çalışanla dev bir savunma sanayi gücüne sahip olduklarını aktararak, “Savunma sanayisinde devrim yaptık. 2002’de 248 milyon dolar olan savunma ve havacılık ihracatımız geçtiğimiz yıl 10 milyar doları aştı. 2002 yılından bugüne savunma sanayisinde bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenledik. 668 milyar lira sabit yatırımın önünü açtık. 28 bin çalışanın istihdam edildiği 80 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi’ne 2025 yılında 71 milyar lira destek sağladık. Teknoparklarımızda savunma sanayisinde 352 firmamız, 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştirmeye devam ediyor. 2002’den bu yana, TÜBİTAK burs ve destek programlarıyla 2 bin 283 savunma sanayi projesine ve 4 bin 449 bilim insanı ile gencimize 65 milyar lira katkı sunduk” dedi.

Türkiye’nin uzay teknolojilerinde yetkinliğini artırdıklarını ve bağımsızlığı güçlendirdiklerini dile getiren Bakan Kacır, “Uzay teknolojilerinde 20 Ar-Ge merkezinde ve teknoparklarımızdaki 310 girişimde 24 bini aşkın araştırmacının istihdamını destekliyoruz. Milli Uzay Programı ile birlikte uzay ve havacılık alanında 40 binden fazla bilim insanı, araştırmacı ve gencimizin yer aldığı projelere katkı sunduk. Uydularımızı kendi roketlerimizle uzaya fırlatmaya hazırlanıyoruz. Somali’de inşasını sürdürdüğümüz uzay limanı ile Türkiye’nin uzaya bağımsız erişiminin önünü açacak, küresel uzay ekonomisinden daha fazla pay alacağız. Uydulardaki bilgi birikimimizi değerlendirerek Ay uzay aracımızı yüzde 87 yerlilikle ürettik. Görev süresince güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimini, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmalarını, Ay’ın manyetik alanlarını ve yüzeyin ısıl özelliklerini inceleyecek aracımızı 2027’nin ilk aylarında uzaya gönderecek, Ay yörüngesine ve nihayetinde Ay’a ulaştıracağız. Kendi Ay görevini gerçekleştiren 9’uncu ülke olacağız. Geniş alanları görüntüleme ve aynı bölgeden sık aralıklarla veri toplama kabiliyetine sahip yer gözlem uydu takımımızın üyeleri İMECE-2’yi 2027’de, İMECE-3’ü 2028’de uzaya göndereceğiz. Yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip TÜRKSAT 7A uydumuzun çalışmalarına başladık. Milli Uzay Programımızın hedeflerinden Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sisteminin ihtiyaç duyduğu yüksek hassasiyetli zaman ve frekans altyapısını sağlayacak rubidyum tabanlı yerli atomik saatimizi uzaya gönderdik” diye konuştu.

Bakan Kacır ayrıca bakanlığın 2027 yılı bütçesinin 368 milyar 669 milyon 202 bin lira olduğunu ekledi.